Geschiedenis van de Doorbraak

Spontane speeltuin

Met toestemming van fotograaf: Nico van der Horst, 1951

De speeltuin was een spontaan idee van ouders in de buurt omstreeks 1952. De ouders vonden dat er een plekje nodig was waar hun kinderen konden spelen en zichzelf mochten zijn. 

 

Met toestemming van fotograaf: Nico van der Horst, 1951

Ouders plaatsten een oude boom, een zandbak en een oude auto op een niet-omheind braakliggend terrein aan de Oosterdwarsstraat waar eerder een katoenfabriek had gestaan. Ironisch genoeg werden kinderen vroeger nog tewerkgesteld in diezelfde katoenfabriek.

Katoenfabriek 

De Leidse Katoenmaatschappij was van 1835-1936 gevestigd op het terrein tussen de Herengracht en de Zijlsingel waar nu het Katoenpark ligt. In 1879 woedde er een hevige brand waarna de fabriek weer werd opgebouwd. De fabrieksgebouwen moesten na faillissement alsnog worden afgebroken in 1936. Het gat wat toen ontstond kreeg een bijnaam en werd door de Leidenaren ‘de doorbraak’ genoemd. Naar goede Leidse gewoonte gebeurde er tientallen jaren niks met het terrein, totdat het spontane buurtinitiatief kwam voor een speeltuin.

De spontane buurtactie werd echter niet gedoogd waarna de ouders op 9 juni 1952 bijeenkwamen in een officiële speeltuinvereniging. De vereniging heeft toen wél het terrein toegekend gekregen van de gemeente en met financiële steun van de Koninklijke Nederlandse Grofsmederij en de Meelfabriek hebben ze daarna speeltuin “Om de Doorbraak” gebouwd. Die werd feestelijk geopend op 7 mei 1955.

krantenartikel_1955opening

De feestelijke opening van speeltuin “om de doorbraak” op 7 mei 1955 werd bijgewoond door de eigenaren van de Grofsmederij als grootste sponsor, het speeltuinbestuur, vertegenwoordiging van het Gemeentebestuur, vele gezinnen en meer dan 300 speeltuinkinderen. Er werd muziek gemaakt, samen gegeten en uiteraard gespeeld.

Glijbaan

Na het officiële gedeelte van de opening van speeltuin ‘Om de Doorbraak’ (7 mei 1955) kwam eindelijk het grote moment waar alle kinderen op hadden gewacht. De glijbaan mocht voor het eerst in gebruik worden genomen! Meneer en mevrouw de Jong, directeur van de grofsmederij en zijn vrouw deden dat op heel originele wijze door als eersten van de 7 meter hoge glijbaan naar beneden te glijden dwars door een papieren lint heen. Onder luid gejuich werden ze door alle kinderen ontvangen met mooie bloemen.

De Doorbraak 1970

De speeltuin ‘Om de Doorbraak’ werd nog vele jaren goed bezocht door buurtkinderen. Hier is een foto van de speeltuin in 1970, toen nog aan het Waardkerkplein, gezien vanaf de Oosterkerk aan de Herengracht naar het noordoosten. De 7 meter hoge glijbaan en de draaimolen waren de meest prominente speeltoestellen van de speeltuin.

Heropening in 1996

In 1974 werden de nieuwe bestemmingsplannen voor de wijk bekendgemaakt. Er moest plaats worden gemaakt voor nieuwe moderne woningen. Ook speeltuin ‘Om de Doorbraak’ kreeg een nieuwe plek toegewezen wat nu het Katoenpark heet. Op die plek stond eerst een gebouw van de katoenfabriek wat later werd gebruikt door de Koninklijke Nederlandse Grofsmederij mogelijk als ijzergieterij. De vervuilde bodem moest echter eerst nog gereinigd worden. Het duurde daarom nog tot 1994 voordat het startschot werd gegeven voor het bouwen van de speeltuin zoals we die nu kennen. De speeltuin heropende uiteindelijk in de nazomer van 1996.

Nu staat de Doorbraak in het Katoenpark met het Geuzenschip (nu beter bekend als het ‘piratenschip’) in het midden van de speeltuin. Rechts in de achtergrond zie je de Meelfabriek die de eerste speeltuin (1955) mede heeft gesponsord. Het Geuzenschip is door vrijwilligers uit de buurt zelf in elkaar gezet voor de heropening in de nazomer van 1996. Kinderen spelen nu nóg met heel veel plezier op het schip.

bovenzicht
Bovenaanzicht van onder andere de nieuwe natuurspeeltuin de Doorbraak en het Lakenpark

In september 2020 begint het speeltuinbestuur met het bouwen van een nieuwe groene natuurspeeltuin. Dit doen we in samenwerking met de gemeente Leiden. Lees meer over waarom we gaan verbouwen en over de plannen op de natuurspeeltuin pagina en hoe je ons kan steunen via onze Crowdfunding.